Makaleler
Çin Malı Kibrit AB’ye Takıldı
Çin malı ucuz kibritlerin ve çakmakların öldürücü darbe vurduğu kibrit pazarı yeniden canlanıyor. AB’ye uyum standartları çerçevesinde Çin kibritlerinin Türkiye’ye girişinin yasaklanması sektördeki ibreyi tersine çevirdi. pazarın en büyük oyuncusu Malazlar talebe yetişemezken, Çin’in yarattığı haksız rekabet nedeniyle geçen yıl fabrikasını kapatmak zorunda kalan Swedismatch ise tekrar üretim planları yapmaya başladı.

Çin malı ucuz çakmak ve kibrit furyası nedeniyle tarihe gömülme tehlikesi yaşayan kibritin alevi yeniden parladı. Çin kibritinin Avrupa Birliği (AB)uyum kriterleri kapsamında son bir yıldır Türkiye’ye girişinin yasaklanması yerli kibrit üreticilerinin yüzünü güldürdü.

Çin’in öldürücü darbesi ile pazardan çekilmek zorunda kalan kibrit üreticisi firmalar, AB uyum kritirleri çerçevesinde Çin kibritinin yasaklanmasıyla yeniden üretime geçmenin yollarını arıyor. Pazarın ayakta kalan iki oyuncusundan biri olan Malazlar talebe yetişemezken, geçtiğimiz yıl fabrikasını kapatmak zorunda kalan Swedismatch’in ise yeniden üretime başlamak için arayışa geçtiği belirtiliyor. İsveçli firmanın Çankırı’daki MAG Kibrit Fabrikası ile görüşmeler yaptığı ifade ediliyor.

Malazlar Yönetim Kurulu Başkanı Selahattin Demirçelik, "Çin’den gelen kalitesiz kibritler nedeniyle üzerimizde oluşan baskı kalktı. Türk Standartları Enstitüsü (TSE)’nün AB’ye uyum kriterleri konusunda kabul etmiş olduğu EN1783 kriteri sektörün yüzünü güldürdü. Kriter kibritteki ağır metallerin kullanılmasına kısıtlama getiriyor. Çin, Hindistan ve İran’dan gelen kibritler bu kritere uymuyor. Bu nedenle son bir yıldır Türkiye’ye giriş yapamıyorlar. Eski günlerde olduğu gibi yine talebe yetişemiyoruz. Dimdik ayaktayız" açıklamasını yapıyor.

Dayanamayan Kapıya Kilit Vurdu
Birçok alanda olduğu gibi Çin, 2000’den itibaren kibrit üreticilerinin de korkulu rüyası haline geldi. Bu dönemde kibrit üretiminde, pazarda İsveçli Swedismatch ve Koç ortaklığı bulunan Kav Kibrit Fabrikası, Malazlar, Çankırı MAG ve Tekel’e ait Gümüşhane Kelkit Kibrit Fabrikası faaliyet gösteriyordu. Ancak başta tek kullanımlık ürünler olmak üzere Çin’den gelen ucuz kibrit ve çakmaklar firmaların üzerinde baskı oluşturmaya başladı. Çin baskısına bir de döviz kurlarındaki dalgalanma eklenince firmaların içinde bulunduğu çıkmaz daha da derinleşti. Kısa bir süre sonra da üreticiler birer birer kapısına kilit vurmaya başladı. İlk kapanma haberi Tekel’e ait Gümüşhane Kelkit Kibrit Fabrikası’ndan geldi. Fabrika 7 Nisan 2004 tarihinde Özelleştirme Yüksek Kurulu kararıyla kapatıldı. Ucuz Çin malı ürünler karşısında tutunamayan Kav Kibrit’te Kelkit Fabrikası ile aynı kaderi paylaştı. Vehbi Koç tarafından 1970’te kurulan ve 1998’de Koç Grubu tarafından İsveçli Swedishmatch’e satılan Bursa Orhangazi’deki Kav Kibrit Fabrikası, 2006’da Nisan ayında işçilere yapılan bir veda töreni ile kapatıldı.

AB Kibrite Standart Getirdi
Bir aile şirketi olan Malazlar ise üç yıl ard arda zarar etmesine rağmen direndi. Başka alanlara yatırım yapan firma burada kazandığı para ile kibrit üretimindeki zararını karşıladı. Şimdi ise eski günlere geri dönmenin keyfini yaşıyor. Pazardaki daralmaya rağmen yatırımlardan ve yeni ürün geliştirmekten vazgeçmediklerini dile getiren Malazlar Yönetim Kurulu Başkanı Selahattin Demirçelik, şöyle devam ediyor: "1968 yıllarında kibrit yok satıyordu. Talebe yetişemiyorduk. 1973-1975 yılları arasında üretim bandlarını yenileyip kapasite artışına gittik. Vardiya sayıları artırıldı. Ancak 2000 yılından itibaren Çin’in etkisi ile ibre tersine döndü. Çin’den gelen tek kullanımlık çakmaklar ve kibrit sıkıntının baş aktörü oldu. Ucuz fiyatları ile haksız rekabete neden olan bu ürünler yüzünden kibrit üreticileri kapasite düşürmek zorunda kaldı. Ama son dönemde firmalar üzerinde baskı unsuru olan Çin malı ürün furyası etkisini kaybetmeye başladı. AB’nin bu konuda getirdiği emniyet standartları nedeniyle Çin’den artık kibrit ithalatı yapılmıyor. Son bir yıldır kibrit tekrar yükselişe geçti."

AB’ye Uyumla Gelen Rekor
Kibrite olan talepteki artışı sektörün bir diğer oyuncusu olan Çankırı MAG de doğruluyor. Çankırı MAG’in ortaklarından ve aynı zamanda Üretim Müdürü olarak da görev yapan Esat Yardımcı tam kapasite ile üretim yaptıklarını söylüyor.

Fabrikalar kapandığı bir dönemde Malazlar’ın geleceğe yönelik yatırımlara odaklandığını belirten Selahattin Demirçelik, özellikle Ar-Ge çalışmalarına büyük bir önem verdiklerini dile getiriyor. "Ürettiğimiz kibritlerin AB’ye uyumlu olması için yeni formüller geliştirdik. Kibritteki zararlı ağır metal ve civa, arsenik gibi tüm kimyasalları AB kriterlerine uygun hale getirdik" diyor. Kibrit üretiminde AB’ye uyum çalışmalarını ardından ihraç pazarlarında da talep artışı yaşadıklarını belirten Demirçelik, şu açıklamayı yapıyor: "İngiltere, Fransa, Almanya, Cezayir, Mısır, Haiti, Romanya, Macaristan, Bulgaristan, Peru, İsrail gibi ülkelere üretimin yüzde 30’unu ihraç etmeye başladık. 2006 yılında 440 milyon kutu kibrit ürettik. Bunun 212 milyon kutusunu ihraç ettik. 212 milyon kutu ihracat ile rekor kırdık. Çin malı kibritler AB’ye uyumlu olmadığı için korkumuz yok." Demirçelik, en büyük ihraç pazarının ise pipo içiminin çok yaygın olduğu İngiltere olduğunu kaydediyor.

Kaynak: Referans Gazetesi / Mine Tuduk


16/04/2007

Makale anasayfasına geri dön  Sayfayı Yazdır

Bu konuyla ilgili yapılmış yorum bulunmamaktadır.
 
Üye Ol