Makaleler
Limanlarımız Küresel Rekabete Hazır Mı?
Dr. Metin ÇANCI
Dünya Gazetesi Köşe Yazarı
Günümüzde limanlar gemilerin sadece uğrak yaptığı karaya çıkma yeri veya bir terminal işlevi sunan alanlar değil, denizcilik sanayine ve geniş çaplı lojistik faaliyetlere tüm hizmetleri sunan entegre bir sistem bütünü haline gelmiştir. Ticaretin küreselleşmesi, mal hareketlerinin miktar ve hacim olarak artması, bu hareketlerin başlangıç ve bitiş konumunda bulunan limanların rolünün de büyümesine neden olmuştur.

Dünya deniz ticareti 10 yıllık dilimlere göre değerlendirildiğinde bir önceki on yıla göre bazı küçük dalgalanmalar olmasına rağmen, genel olarak hep gelişme çizgisi içinde kaldığı anlaşılmaktadır. Bu artış içinde konteyner ticaretindeki artış, genel deniz ticaretindeki artıştan çok daha büyük olduğu gözlemlenmiştir.

Gelecekte limanların durumuna bakıldığında, limanlar dünya ticaretindeki sürekli gelişmenin çizgisi içinde limanlar arası trafiğin yanında liman sonrası karayolu ve demiryoluna aktarmalarda süratin daha da artması beklenmektedir. Bir başka muhtemel gelişme ise, deniz trafiğinde konteyner taşımalarının payının hızlanarak süreceği anlaşılmaktadır. Konteyner hareketleri an liman, bölgesel liman ve iç bölgelerdeki alıcı-satıcı ilişkisinde sistemin kesintisiz devam etmesini sağlayacak şekilde kombine taşımacılık hizmet zinciri şeklinde devamı ivme kazanacaktır. Bu ortamda küresel veya bölgesel faaliyet yapmakta olan limanlar, günümüzde tesislerini genişletmek ve üretkenliklerini arttırma baskısı altındadır.

Deniz ticaretinin sürekli büyümesi ve özellikle konteyner trafiğinin hızla artması, liman idarelerinin tesislerini ve kapasitelerini gecikmeden geliştirmeye zorlamaktadır. 5000–7000 TEU ve üzeri kapasiteli dev konteyner gemilerinin hizmete girmesi, ana liman olarak kabul edilmek için limanları, bu gemilere verimli ve etkili şekilde hizmet verecek şekilde altyapılarını genişletmeye zorlayan diğer bir kuvvettir.

Gemi işletmecileri ve taşımacılar, liman idareleri üzerinde üretkenliği arttırmaları, ücretleri düşürmeleri ve verimliliği arttırmaları için baskı yapmaktadırlar. Bütün bunların sonucunda limanlar bu büyük talepleri karşılayabilmek için sadece kendi imkanları ve deneyimleri ile yerel bölgesel kaynaklarını kullanmakla kalmayıp, gelişmiş teknolojilerden, yenilikçi yaklaşımlardan ve yeni ortaklıklardan faydalanma yoluna gitmektedirler.

K
onteyner terminallerinin otomasyonu, verimi arttırmak ve işletme maliyetlerini düşürmek için büyük limanlarda yaygın olarak gerçekleştirilmektedir. Bu yolla normal konteyner terminallerine göre verimliliklerin iki, üç kat daha da arttığı görülmektedir. Bir başka yaklaşım ise, konteyner limanlarının tasarımı ile ilgili uygulamalardır. Liman tasarımında daha fazla gemi ve saha kazanımı sayesinde aynı anda çalışabilir elleçleme ekipmanları ile vinç sayıları arttırılırken, diğer yandan bir gemi üzerine düşen vinç sayılarının da arttırılması yoluna gidilmektedir. Bu durum ile, gelen gemi sayıları ve geminin terminalde kalış süresinde önemli miktarda tasarruf yapılabilmektedir.

Çağdaş limanlarda limanların hinterlantlara etkili bir şekilde bağlanmasının ön plana geçtiği görülmektedir. Birçok limanda karayolu inşaatının yanında rıhtım üzeri raylı sistemler de hizmete girmektedir. Demiryolu başını iskele kenarına mümkün olduğunca yaklaştırarak, gemi ve vagonlar arasında konteyner transferinin hızla yapılması sağlanmaktadır.

Dünya limanlarında bu gelişmeler olurken, ülkemiz limanlarına bakıldığında dünyada görülen gelişmelerin ülkemiz limanlarında münferit bazı düzenlemelerin sınırlı düzeyde yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu küresel rekabet için yeterli değildir. Limanlarımızın rekabetçi olabilmesi için sınırlı düzenlemeler yerine bütünsel düzeyde verimliliğinin arttırılması gerekliliği ön plana çıkmaktadır. Bunu başardığımız takdirde limanlarımız bölgesinde rekabetçi düzeyi rahatlıkla yakalayabilir. Aksi halde iç pazara hizmet veren düşük kapasiteli limanlar olarak kalacaktır.

Kaynak: Dünya Gazetesi
09/11/2007

Makale anasayfasına geri dön  Sayfayı Yazdır

Bu konuyla ilgili yapılmış yorum bulunmamaktadır.
 
Üye Ol