Makaleler
E-ticaret Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Ataol AY
Simternet İletişim Sistemleri
1- E-ticaret Ne Anlama Geliyor?
E-ticaret'in tanımı konusunda farklı tanımlar ortaya konuyor. Ancak bu konuda en yaygın kabul görmüş tanım; OECD tarafından 1997’de yapıldı. Bu çerçevede e-ticaret aşağıdaki eylemleri kapsayan bir süreç olarak tanımlanıyor:
  • Ticaret öncesi firmaların elektronik ortamda bilgilenmesi ve araştırma yürütmesi,
  • Firmaların elektronik ortamda buluşması,
  • Ödeme sürecinin yerine getirilmesi,
  • Taahhüdün yerine getirilmesi,
  • Mal veya hizmetin müşteriye teslimi,
  • Satış sonrası bakım, destek, vb. hizmetlerin temin edilmesi.

E-ticaret çağ açan yeni bir işletme modeli değil, farklı bir ürünü alarak yeni bir iş alanı açmanızı sağlayabilecek bir ortam. İşletmeler için fiziksel bulunma zorunluluğunu ortadan kaldırıyor. Örneğin, kitap satışı yapan siteler, bayii açma zorunluluğu olmadan Türkiye’nin her tarafına satış yapma şansına sahipler.

E-ticaret'i ‘büyük riskler ve taze fikirler’ olarak adlandıranlar da mevcut. Birkaç yıl önce ABD’de yaşanan ‘dot.com’ krizi buna bir örnek. Ancak şuna da dikkat etmemiz gerekiyor, ABD’de radyonun 60 milyon kişiye ulaşması 15 yıldan uzun sürdü oysa internet üç yıl içinde 90 milyon kişiye ulaştı.

2- E-ticaret'te Taraflar Kimler?
E-ticarette taraflar dört ayrı başlıkta toplanıyor:
Firma-firma: Firmaların elektronik ortamda tedarikçiye sipariş vermesi, faturalarını temin etmesi ve bedellerini ödemesi bu bölümde değerlendiriliyor. 2001 yılı verilerine göre; firma-firma kategorisindeki ticari işlemler, e-ticaret cirosunun yüzde 90’nını oluşturdu.

Firma-müşteri: İnternet teknolojisindeki hızlı gelişmeler sonucunda ortaya çıkan sanal mağaza uygulamaları ile, firmalar elektronik ortamda; bilgisayardan otomobile, kitaptan pizzaya birçok ürünün doğrudan tüketiciye satışını yapmaya başladı.

Firma-kamu: Firmalar ile kamu kuruluşları arasındaki ticari işlemleri kapsayan bu bölümde kamu ihalelerinin internette yayınlanması ve firmaların elektronik ortamda teklif vermeleri ilk örnekleri oluşturuyor. E-ticaret'in yaygınlaşmasını desteklemek amacı ile kamunun vergi ödemeleri, gümrük işlemleri de sanal dünyaya taşınıyor.

Birey-kamu: E-devlet olarak da sıkça karşımıza çıkmaya başlayan bu uygulamada, pasaport başvuruları, SSK borçları, elektrik vb. fatura ödemeleri internet üzerinden yapılabiliyor. 2005 yılında tüm kamu hizmetlerinin elektronik ortamda yapılabileceği ve e-devlet'e geçişin tamamlanacağı duyuruldu. Sayısal imzanın kanunlaşması sonrasında, gerekli düzenlemeler hızla devam ediyor ve Türkiye bu anlamda olumlu gelişmeler gösteriyor.

3- E-ticaret'e Geçmek Ne Kazandırır/Ne Kaybettirir?
İnternet üzerinde iş yapmanın size getireceği en büyük avantaj malınızı satarken yer ve zaman kavramlarından arınmanızdır. Günün 24 saati ürünlerinizi dünyanın dört bir yanına satabilme kapasitenize ulaşıyor olacaksınız.

Bugün Türkiye’deki internet kullanıcılarının sayısının üç milyon civarında olduğu tahmin ediliyor. 70 milyonluk bir nüfus için bu oldukça düşük bir rakam. Yakın zamanda iletişim alanında yaşanan gelişmeler sonrası (örneğin ADSL uygulamasının yaygınlaştırılması) Türkiye’deki internet kullanıcılarının çoğalması kaçınılmaz olacak. E-ticaret alanında dünyada görülen uygulamalar sonucu, ticaretin yavaş yavaş bu alana kayacağı görülüyor. Sonuç olarak e-ticaret gerçeği ile şirketler er geç yüzleşecekler.

İşletmelerin e-ticaret'e yönelmelerini gerektiren başlıca nedenleri aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz.

  • İşletmenin ulaşabileceği piyasaların çeşitlenmesi/artması,
  • Müşterilere ulaşabilmek için ek bir kanalın açılması,
  • İşletmenin kendisi ve ürünleri hakkında bilgiyi doğrudan en hızlı şekilde mevcut veya potansiyel müşteriye ulaştırabilmesi,
  • Potansiyel müşterileri hedefleyebilmesi için gerekli olan bilgiyi elde edebilmesi,
  • Yeni hizmetler ve ürünler sağlayabileceği bir ortamın oluşması,
  • Diğer işletmelerin de hızla e-ticaret'e yönelmesi sonucu doğan zorunluluk,
  • Müşterilere 7/24 hizmet verme zorunluluğunun ve şansının doğması,
  • Müşteriyle birebir daha sağlam bir ilişkinin kurulması kolaylığı ve bunu çok düşük maliyetlerle gerçekleştirebilme şansı.
  • KOBİ’lere büyük firmalarla eşit şartlarda rekabet etme imkanı,
  • Reklam, nakliye, ürün tasarımı ve üretim maliyetlerinde azalma,
  • Pazar raporları ve stratejik planlama konularında ilerleme,
  • Etkin pazarlama,
  • Eşit şartlarda yeni pazarlara ulaşım,
  • Ürün ve hizmet tasarımına müşterinin dahil edilmesi.

4- E-ticaret'in Başarılı Örnekleri Var mı?
Dünyada tüketiciye yönelik hizmetlerde, e-ticaret'in başarılı örnekleri; kitap, CD, bilet (konser ve seyahat) alanlarında görülüyor. İşletmeler arasındaki rekabette ise başarılı örnekler ürün/parça temininde daha yoğun. Örneğin Dell bilgisayar firması siparişleri internet üzerinden topluyor ve tedarikçilerine parça siparişlerini buna göre gönderiyor. Eskiden Dell’in siparişleri tazeleme süresi iki günde bir iken bu süre bugün iki saatte bir düzeyine geldi. Yani Dell her üç saatte bir tedarikçilerine verdiği siparişleri güncelliyor. Bunun yarattığı stok tutma maliyetinden yapılan tasarrufu düşünün.

E-ticaret'in en başarılı örnekleri yaygın olarak kullanıldığı ABD ve Avrupa piyasalarında görülüyor. 1997’de Boeing, 75 projesinde tedarikçileri ile ilişkilerini (satın alma) internet üzerinden gerçekleştirdi. Tüm evrak trafiği ve raporlama internet üzerinden yapıldı ve sağladığı fayda milyonlarca doları buldu. Amerikan Autoweb.com şirketi araba alım satımında aracıyı aradan çıkararak doğrudan mal sahipleri ile ilişki kurdu ve çevre eyaletlerdeki araba galerilerinin satışlarında yüzde 29 civarında satış gerilemesine neden oldu.

Türkiye’de ise Arçelik firmasının bayileri ile arasında başlattığı B2B uygulaması ilk örneklerinden. Bugün birçok bilgisayar donanım ithalatçısı, beyaz eşya üreticileri, otomotiv sektöründeki devler e-ticaret üzerinden siparişlerini alıyorlar. Hatta, Volkswagen firması bir ürününün satışını (Lupo) yalnızca internet üzerinden yaparak, bu anlamda e-ticaret'e ne kadar güvendiğini gösterdi. Bu güveni de boşa çıkmadı ve o yıl içerisinde en çok satan modellerden birisi oldu.

5- E-ticaret'ten Nasıl Yararlanılabilir?
E-ticaret, firmalar arası ticarette maliyetlerin azaltılması ve verimliliğin artırılmasında önemli rol oynuyor. Bütün aşamalarında (kasa, stok kontrol, vb.) barkod okuyucu kullanan ve işlemlerini elektronik ortamda gerçekleştiren bir süpermarkette, otomasyon ile bilgisayar; envanterdeki ürünlerin (raflar, depo) takibini yapıyor, ürünlerin satış eğilimlerini izliyor ve gerektiğinde sipariş veriyor. Yeni siparişler, bilgisayar ağı üzerinden üreticiye otomatik olarak gönderilebiliyor. Bilgisayar sipariş formu hazırladıktan sonra, söz konusu bilgiyi otomatik olarak satış, üretim, dağıtım ve muhasebe bölümlerine gönderiyor. Siparişlerin üretimi sonunda ürünler, fatura ile birlikte süpermarkete gönderiliyor.
Bilgisayarların otomatik olarak gerçekleştirdiği işlemler sonucunda birçok faaliyet için personel gereksinimi asgari düzeye ineceğinden, personel giderlerinde önemli ölçüde tasarruf sağlanabilir. Bilgisayarların hassas işlem yapması nedeniyle süpermarketin siparişlerinin de aynı şekilde hassas olacağı öngörülüyor. Bilgisayar destekli titiz ve zamanındaki siparişler ile depo için ihtiyaç duyulan alanda azalma olacak. Ayrıca satın alınan ürünlerdeki eğilimlerin izlenmesiyle, tüketicinin ilgisini çekebilecek yeni ürünlerin seçimi ve siparişi konularında karar verilmesinde kolaylıklar gündeme gelecektir.

6- E-ticaret İş Hayatında Hangi Faaliyetleri Etkiliyor?

  • Pazarlama, satış ve promosyon,
  • Ön satış, taşeronluk, tedarik,
  • Finansman ve sigorta,
  • Ticari işlemler: sipariş, teslimat ve ödeme,
  • Servis ve bakım,
  • Ortak ürün geliştirme ve çalışma,
  • Kamu ve özel hizmetleri kullanma,
  • Kamu ile ilgili işlemler: vergi, gümrük, vb.
  • Teslimat ve lojistik,
  • Kamu alımları,
  • Muhasebe,
  • Elektronik ortamdaki ürünlerin otomatik ticareti,
  • Anlaşmazlıkların çözümü.

7- E-ticaret'in Ekonomik Yaşama Etkileri Neler?
OECD üye ülkelerinde yapılan ve 1999’da yayınlanan araştırmaya göre e-ticaret'in, ekonomik ve sosyal yaşamda kayda değer değişikliklere neden olduğu belirlenmiş:

  • İşletmeler arası rekabeti arttırıyor,
  • Genel maliyetleri düşürüyor,
  • Maliyetler fiyatlara yansıyor,
  • Tüketici açısından ürün seçenekleri artıyor,
  • Maliyet avantajı ve ürün seçeneğinin artması pazar gücünü büyütüyor.
  • ‘Aracısızlaşma’ veya ‘yeni fonksiyonlar üstlenen aracılar’ oluşuyor,
  • Hayatı kolaylaşıyor; 7 gün 24 saat (7x24) çalışma prensibi ile sürekli ticaret ve alışveriş imkanı sunuyor,
  • 7x24 prensibi ile açık olan mağazalar, aracıların da fonksiyon değiştirmesi ile ürün fiyatlarını 10’a 1 seviyesinde ucuzlatıyor,
  • Telekomünikasyon alt yapısındaki gelişmeler, ucuz PC’ler, kablo TV, telefon hatları, vb. altyapı gelişmeleri ile KOBİ’lerin doğrudan evdeki tüketiciye satış yapması ve pazarını genişletmesi bekleniyor,
  • E-ticaret'in yaygınlaşmasındaki teknik ve felsefi niteliğin ‘şeffaflık’ ve ‘açıklık’ olduğu belirtiliyor,
  • ‘Açıklık’ tüketicinin pazar gücünü artırıyor, fakat kişisel bilgilerin toplanmasıyla aleyhte kullanılabilecek bir veri tabanı yaratıyor,
  • E-ticaret ile zamanın göreli önemi değişiyor, pazara coğrafi olarak yakın olmanın önemi ortadan kalkıyor,
  • Firma tedarik/zincir yönetiminde düzenli bir planlama ile maliyetler düşürülüyor (ABD’de bu konuda yüzde 15-20 tasarruf edilmiş durumda),
  • Web tabanlı pazarlama ve siparişi online sisteme geçirme de işletme lehine verimliliği artırıyor,
  • Sipariş alma, alındı makbuzu, fatura tutarlılığı vb. izlemede yapılan hatalar e-ticaret ile düşüyor, böylece genel maliyetler azalıyor,
  • Firmanın iş organizasyonu ve modelleri değişiyor.

05/05/2004

Makale anasayfasına geri dön  Sayfayı Yazdır

Bu konuyla ilgili yapılmış yorum bulunmamaktadır.
 
Üye Ol